PROJECT NAME:
Alternative Animal Husbandry: Buffalo Husbandry
PROJECT MANAGER:
Assist. Prof. İlktan Baştan
PROJENİN KONUSU:
Türkiye’de oldukça azalan ve bölgemizde neredeyse unutulmuş durumda olan manda yetiştiriciliğini tekrar hayata geçirip yaygınlaştırmak için gerekli çalışmaları yapmak amacıyla;
• Çiftlik bünyemizdeki Büyükbaş Hayvancılık tesisinin uygun bir alanında Manda barınağı, malak barınağı, doğumhane ve revir, süt sağım ünitesinin kurulması,
• Elde edilen manda eti ve sütünün et ve süt işleme tesisinde sucuk, kaymak, peynir, yoğurt vb. ürünlere çevrilmesi amacıyla hammadde temin edilmesi,
• Mandacılık konusunda Burdur Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği ve üniversitemiz işbirliğiyle hayvan yetiştiricilerine yönelik geniş kapsamlı teknik gezi, eğitim ve bilgilendirme toplantılarının gerçekleştirilmesi,
• Sınır ilimiz olan Afyonkarahisar’da bulunan Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi Mandacılık Araştırma Enstitüsü ile ihtiyaç duyulan konularda karşılıklı katkı ve destek sağlanması.
paydaşlar ile üniversitemiz bünyesinde çalışmaların gerçekleştirilmesi planlanmıştır.
PROJENİN AMACI:
Gerçekleştirilecek bu projenin amaçlarını şu şekilde sıralayabiliriz.
• Ülkemizde olduğu gibi Burdur ve yöresinde unutulmaya yüz tutmuş olan manda yetiştiriciliğini tekrar canlandırmak,
• Üreticileri entansif manda yetiştiriciliğine teşvik ederek, eğitim ve danışmanlık hizmeti vererek mandacılık konusunda yetiştiricilere farkındalık oluşturmak, bölgedeki mevcut büyükbaş hayvan varlığına katkı sunmak ve süt ürünlerine çeşitlilik kazandırmak,
• Burdur ve yöresinde manda sütü ve ürünlerine yönelik talebi arttırmak amacıyla tüketicileri bilinçlendirmek,
• Üniversitemiz öncülüğünde ari bir manda sürüsü oluşturarak yapılacak bilimsel çalışmaların kalite ve sayısını artırmak,
• Mandalarda embriyo üretimi ve transferi çalışmalarına katkı sağlamaktır.
PROJENİN BÖLGESEL KATKISI:
Projenin devamı esnasında üretilen nitelikli manda sütleri Üniversitemiz Süt Ürünleri ve Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezine verilmektedir. Merkez bünyesinde “manda kaymağı” ve “manda yoğurdu” üretimleri “MAKÜ Çiftliği” markasıyla üretilmekte ve Burdur halkının beğenisine sunulmaktadır. Merkez bünyesinde ayrıca manda sütüyle üretilebilecek diğer alternatif süt ürünleri ile ilgili araştırma-geliştirme faaliyetleri devam etmektedir. Bu kapsamda bilimsel olarak üretilecek alternatif ürünlerin pazarda yer alması bölgesel süt üretim sektörüne ve gelişimine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Bölgemizde manda üreticilerinin sayısal olarak artması yerel bir borsa oluşmasına yol açacak; manda sütünün üretimi yanında pazarlama, fiyat belirleme üretim girdilerinde maliyet düşüşlerine yol açarak yetiştiricilerin verimlilik ve karlılıklarına doğrudan tesir edecektir. Manda türlerinin diğer bir avantajı ise dayanaklı karakterleri nedeniyle sütçü sığırlara oranla sürüde kalma süreleri daha fazladır. Normal bakım şartlarında dişi mandalardan 10 adet malak alma şansınız oldukça yüksektir. Bu anlamda işletmenin devamlılığı ve sürekli dışarıdan damızlık temin etme zorunluluğu azalacaktır. Dışarıdan az damızlık temini sürünün sağlığına ve olası hastalık girme riskini azaltarak, sürdürülebilir bir hayvancılık yapmanızı kolaylaştıracaktır.
Diğer bir avantajlı yönü ise manda sütünün yapısı ve kalitesidir. Manda sütünün piyasa fiyatları inek sütünün en az üç katına kadar çıkmaktadır. Uygun bir arz sisteminin yerleştirilmesiyle üretici karlılıkları arttırılabilir.
MAKÜ Çiftliği bünyesinde bakım ve beslemesi yapılan “hastalıktan ari” mandalarımıza hem Burdur hem de çevre illerden damızlık temini konusunda oldukça yoğun talep gelmektedir.
PROJENİN TOPLUMSAL KATKISI:
Proje ile manda yetiştiriciliği konusunda farkındalık oluşturulmaya çalışılacaktır. Anadolu coğrafyasına uygun olan mandanın sayısal varlığının arttırılmasına katkı sunmak proje hedeflerinden birisidir. Seksenli yıllarda 500 binlerin üzerinde olan manda varlığı 2022 yılı itibariyle 171.835 adettir. Ülkemizde toplam manda sayısının %1.5’unu Akdeniz Bölgesi oluşturmakta ve bu oranla manda yetiştiriciliğinin en az yapıldığı bölgenin Akdeniz bölgesi olduğu TÜİK verilerinde yer almaktadır.
Günümüzde küresel iklim değişikliği sorunları sonucu oluşan ve su temininden kaynaklı kaliteli kaba yem üretim risklerini yaşamaktayız. Manda, düşük kaliteli kaba yemi değerlendirebilme yeteneği sığırlara göre daha yüksektir. Bölgemizde yetiştirilen düşük kalitedeki kaba yemlerin ekonomiye kazandırılması açısından manda yetiştiriciliği ayrı bir önem arz etmektedir. Bu kapsamda alternatif yetiştiricilik yönüyle manda üretim merkezlerinin çoğalması, üniversitemizde oluşan tecrübeyle beraber akademik bilgi ve birikimle bölgemize ve ulusal ekonomiye önemli katkı sağlayacaktır.
Diğer bir katkı ise ülkemizde genel olarak verimi daha düşük olan Anadolu mandası yerine, sahip olduğumuz daha yüksek süt verimine sahip Akdeniz manda ırkının bölgemizde sayısal varlığının arttırılmasıdır. Böylece yetiştiricilerimizin yurtdışına başvurarak damızlık manda düvesi almak yerine proje hayvanlarından temin etme alternatifi olacaktır. Böylelikle ülkemizde hayvan ithalatı kaynaklı cari açığı azaltma fırsatı doğacak ve ulusal ekonomiye katkı sağlayacaktır. Aynı zamanda manda yetiştiriciliğinin cazip hale gelmesi işsizlik, istihdam ve kırsal kaynaklı üretime doğrudan fayda sağlaması hedeflenmektedir. Projenin daha fazla tasvip görmesi sosyoekonomik olarak kırsaldan kente göçün engellenmesine de katkı yapacaktır. Özellikle genç yetiştiricilere yönelik manda üretiminin desteklenmesi, yaşlanan tarım ve hayvancılık nüfusunun hem artması hem de gençleşmesine olumlu etki yapacaktır.